Serbest bölgelerdeki düzenlemelere daha önce kısaca değinilmişti fakat konunun önemine binaen biraz daha detaylandırmak ve gelen sorulara yanıt vermek için tekrar ele almak istiyorum.

5810 Sayılı Kanun ile 01 Ocak 2009 tarihinden geçerli olmak üzere Serbest Bölgelerdeki bazı istisna hükümleri değiştirilmiştir. Söz konusu değişiklikleri ilgili kanun başlıkları altında aşağıdaki şekilde özetleyebiliriz;

·         Gelir ve Kurumlar Vergisi: Serbest bölgelerde üretim yapan firmaların, bu bölgelerde imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançları, Avrupa Birliği`ne tam üyeliğin gerçekleştiği tarihi içeren yılın vergilendirme döneminin sonuna kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisna olmaya devam edecektir. Yani Serbest Bölgede yaptığını üretim faaliyetinden milyonlarca dolar da kazansanız bir kuruş vergi ödemeyeceksiniz. Ancak üretim faaliyeti dışında Alım-Satım yapan firmaların kazançları ise ruhsat tarihleri 06.02.2004 olmak şartıyla, ruhsat sürelerinin sonuna kadar istisna olmaya devam edecektir. Yani bu tarihten sonra Alım-Satım ruhsatı alarak faaliyet gösteren firmalar kazançları üzerinden Türkiye’deki şirketler gibi vergi ödeyeceklerdir.

·         Ücretlerde Gelir Vergisi: Serbest bölgelerde üretilen ürünlerin FOB (Free On Board) bedelinin en az % 85`ini yurt dışına satanların, çalıştırdıkları personele ödedikleri ücretlerin, Avrupa Birliği`ne tam üyelik tarihine kadar, gelir vergisinden istisna olması hükme bağlanmıştır. Bu oranı % 50`ye kadar indirmeye ve yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır. Serbest Bölge firmaları  Bakanlar Kurulunun bu oranı aşağı çekeceği beklentisi içinde olsalar da IMF ile pazarliklar ve Serbest bölgelerin kuruluş amaçlarının ihracatı teşvik olduğu düşünülürse bu ihtimal zayıf gözüküyor. Kanuna göre, ihracatı yukarıda belirtilen satış tutarı oranının altında kalanlardan, zamanında tahsil edilemeyen vergiler, cezasız olarak, %2,5 gecikme zammı ile birlikte tahsil edilecektir.

Burada dikkat edilmesi gereken husus, firmalar tahmini satış planlamalarına göre yıl içinde %85 ihracat oranının gerçekleşebilirliğini değerlendirerek, buna göre ücretlerde stopaj yapıp yapmayacaklarına karar vereceklerdir. Bunun yanında, isteyen firmalar %85 oranının altında kalacakları bilseler dahi gelir vergisi stopajını finansman olarak kullanıp, yıl sonunda %2,5 faizi ile ödeyebilirler.

 İstisna uygulamasında firmaların üretici olmaları ve %85 ihracat yapmaları dışında herhangi bir şart aranmamaktadır.

·         Damga Vergisi ve Harçlar: Düzenleme ile serbest bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan işlemler ve düzenlenen kağıtlar, Avrupa Birliği`ne tam üyeliğin gerçekleşeceği tarihi içeren yılın sonuna kadar, damga vergisi ve harçlardan istisna edilmiştir. Bu istisna hiçbir koşul şartı aranmadan serbest bölgede faaliyet gösteren tüm kullanıcılar için geçerlidir.

Damga Vergisi istisnası ile ilgili olarak yapılan ücret ödemelerinden Damga Vergisi Kesintisi yapılıp yapılmayacağı hususunda İzmir Vergi Dairesi Başkanlığının 28.01.2009 da vermiş olduğu bir özelgede”3128 Sayılı Serbest Bölgeler Kanununa göre kurulmuş olan şirketinizde istihdam edilen personele ödenen ücretlerden damga vergisi kesilmemesi gerekmektedir” denilerek konuya açıklık getirilmiştir.

·         Özel Tüketim Vergisi: Özel Tüketim Vergisine(ÖTV) konu malların serbest bölgelere tesliminin ÖTV’ye tabi olup olmadığı hususunda tereddütler vardı. Yapılan düzenleme ile 25 Kasım 2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, Özel Tüketim Vergisine konu olan ve serbest bölgelere ihraç edildikten sonra, bu bölgelerde tüketilen ya da kullanılan malların, Özel Tüketim Vergisine tabi olacağı konusu netlik kazanmıştır.

Bu tarihten önceki dönemlere ait teslimlerle ilgili olarak herhangi bir tarhiyat yapılmayacağı, tahakkuk edilen tutarların ret edileceği ancak tahsil edilmiş tutarlar varsa bunların iade edilmeyeceği hükme bağlandı. Bu düzenleme bir bakıma 25 Kasım 2008 den önce tarh edilmiş fakat henüz tahsil edilmemiş ÖTV için af niteliği taşımaktadır.

·         5000 Amerikan Doları Altı İhracat İşlemleri: Serbest Bölgeye mal girişlerini pratikleştirmek için öncesinde 500,00 USD ye kadar ihracat işlemleri, ihracat rejimine tabi olmadan yapılabiliyorken, yapılan düzenleme ile bu miktar 5.000,00 USD ye çıkarıldı. Buna göre, tutarı 5.000,00 USD’yi geçmeyen Türkiye mahreçli mallar, isteğe bağlı olarak, ihracat prosedürlerine tabi olmadan, doğrudan serbest bölgelere ihraç edilebilir.

 07.02.2009 tarihli Gözlem Gazetesinde yayınlanmıştır.